Gevolgen en criteria van schijnzelfstandigheid voor zzp'ers

In 2026 worden gewone boetes (verzuimboetes) NIET opgelegd aan werkgevers of ZZP'ers, behalve bij "opzet of grove schuld".

Maar naheffingen met terugwerkende kracht blijven mogelijk — en dat geldt voor beide partijen. Als de Belastingdienst vaststelt dat een zzp'er geen zelfstandig ondernemer is, maar na 1 januari 2025 feitelijk als werknemer heeft gewerkt:

• wordt hij met terugwerkende kracht als werknemer gekwalificeerd
• krijgt de opdrachtgever een naheffing loonheffingen
• krijgt de werknemer een naheffing als persoon zonder recht op ondernemersfaciliteiten
• wordt de btw gecorrigeerd bij eventuele teruggaven
• wordt een naheffingsaanslag opgelegd — een beschikking met het te betalen bedrag

Het belangrijkste criterium voor de zzp-status is de aard van de relatie tussen de ondernemer en de opdrachtgever. De kernvereiste is de afwezigheid van een gezagsverhouding — oftewel een relatie van gezag/ondergeschiktheid, zoals bij een gewone werknemer.

Welke indicatoren van gezag de Belastingdienst hanteert:

• de opdrachtgever bepaalt het werkrooster
• controle op het proces in plaats van op het resultaat
• werken binnen de systemen van de opdrachtgever (Slack, Teams, Jira)
• een manager hebben bij de opdrachtgever
• deelnemen aan interne vergaderingen als medewerker
• niet kunnen weigeren van taken
• niet kunnen uitbesteden van werk
• gedetailleerde instructies ontvangen over de uitvoering
• langdurig en continu werken voor een opdrachtgever
• werkzaamheden uitvoeren die onderdeel zijn van de core business van de opdrachtgever

Indicatoren van afwezigheid van gezag:

• de opdrachtnemer bepaalt zelf de werkwijze
• kopen van een resultaat, niet een proces
• mogelijkheid tot uitbesteding
• autonoom werken
• geen integratie in het team
• zelf het werkrooster bepalen
• dragen van ondernemersrisico's
• eigen gereedschap en methoden gebruiken

Belangrijk: Het aantal opdrachtgevers is NIET het hoofdcriterium voor schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst erkent officieel dat "het aantal opdrachtgevers een indicator is, maar geen bepalende factor." Een opdrachtgever per jaar kan voldoende zijn om als zelfstandige te kwalificeren, mits er geen gezagsverhouding is.

Uzelf testen kunt u op de officiële overheidswebsite — na het beantwoorden van 10 vragen over de aard van de arbeidsrelatie.